Schody z kostki brukowej buduje się na solidnej podbudowie z warstwą stabilizującą i podsypką piaskowo-cementową, z opcjonalną geowłókniną i geosiatką na skarpach. Wymiary stopni to zazwyczaj 10-15 cm wysokości i 30-50 cm głębokości, a szerokość powinna wynosić minimum 80 cm dla schodów ogrodowych i 120 cm dla wejściowych.
Ten poradnik jest częścią przewodnika Otoczenie domu, w którym zebraliśmy wszystkie artykuły z tego tematu.
- Wprowadzenie: Schody z kostki brukowej – estetyka i funkcjonalność
- Projektowanie schodów z kostki brukowej: klucz do sukcesu
- Przekrój schodów z kostki brukowej: budowa krok po kroku
- Szczegółowe schematy i przekroje typowych konstrukcji schodowych
- Często popełniane błędy i jak ich unikać
- Pielęgnacja i konserwacja schodów z kostki brukowej
- Ile kosztuje wykonanie schodów z kostki brukowej?
- FAQ
- Jak wykonać schody z kostki brukowej?
- Jakie są wymiary stopni schodowych z kostki brukowej?
- Jakie są wysokości schodów z kostki brukowej?
- Ile się bierze za schody z kostki brukowej?
- Co pod schody z kostki brukowej?
- Jaka kostka brukowa jest najlepsza na schody zewnętrzne?
- Czy do budowy schodów z kostki brukowej potrzebne jest pozwolenie?
- Jakie narzędzia są potrzebne do budowy schodów z kostki?
- Jak zabezpieczyć schody z kostki brukowej przed osiadaniem?
- Jakie błędy najczęściej popełnia się przy budowie schodów z kostki?
- Źródła
- Powiązane artykuły
Wprowadzenie: Schody z kostki brukowej – estetyka i funkcjonalność
Schody z kostki brukowej to popularne i praktyczne rozwiązanie, które łączy w sobie estetykę z wysoką funkcjonalnością. Coraz częściej stanowią integralny element aranżacji przestrzeni wokół domu, ogrodu czy tarasu. Ich wszechstronność sprawia, że pasują zarówno do nowoczesnych, jak i bardziej klasycznych stylizacji, stając się wizytówką każdej posesji.
Dlaczego warto wybrać kostkę brukową na schody?
- Zalety kostki brukowej: Kostka brukowa charakteryzuje się wyjątkową wytrzymałością na obciążenia mechaniczne oraz zmienne warunki atmosferyczne. Jest odporna na ścieranie, mróz, a także na działanie substancji chemicznych. Ponadto, łatwo ją utrzymać w czystości, a różnorodność kształtów, kolorów i faktur pozwala na tworzenie unikalnych aranżacji. Odpowiednio dobrana kostka płukana zapewnia również właściwości antypoślizgowe, co jest kluczowe dla bezpieczeństwa użytkowników [1].
- Zastosowanie: Schody z kostki brukowej znajdują szerokie zastosowanie. Mogą pełnić funkcję schodów terenowych, łagodzących różnice wysokości na skarpach, eleganckich schodów prowadzących do drzwi wejściowych, a także praktycznych połączeń między tarasem a ogrodem. Ich modułowa konstrukcja umożliwia elastyczne dopasowanie do specyfiki terenu.
Rodzaje schodów zewnętrznych z kostki
W zależności od lokalizacji i funkcji, możemy wyróżnić kilka typów schodów zewnętrznych z kostki:
- Schody terenowe: Najczęściej budowane na skarpach, celem pokonania znacznych różnic poziomów. Wymagają solidnej podbudowy i często wzmocnienia geosiatką.
- Schody wejściowe: Prowadzą bezpośrednio do drzwi wejściowych budynku. Muszą być nie tylko funkcjonalne, ale i estetycznie dopasowane do fasady.
- Schody z podestem: Rozwiązanie stosowane przy większych różnicach wysokości lub gdy potrzebna jest przestrzeń do odpoczynku między stopniami.
W dalszej części artykułu przyjrzymy się szczegółowo procesowi projektowania, budowy krok po kroku oraz omówimy kluczowe aspekty związane z przekrojem schodów z kostki brukowej, co pozwoli na uniknięcie typowych błędów i stworzenie trwałej konstrukcji.
Projektowanie schodów z kostki brukowej: klucz do sukcesu
Poprawne zaprojektowanie schodów z kostki brukowej to fundament ich trwałości i komfortu użytkowania. Należy uwzględnić zarówno estetykę, jak i bezpieczeństwo oraz techniczne aspekty budowy.
Podstawowe wymiary i proporcje stopni
Zasady ergonomii i bezpieczeństwa są kluczowe przy określaniu wymiarów stopni. Schody powinny być wygodne do pokonywania zarówno dla dorosłych, jak i dzieci czy osób starszych.
- Wysokość stopnia (h): Wysokość pojedynczego stopnia schodów z kostki brukowej to zwykle 10-15 cm. Wysokie stopnie (bliżej 15 cm) są bardziej strome i wymagają większego wysiłku, natomiast płaskie (bliżej 10 cm) są wygodniejsze, ale zajmują więcej miejsca. Wysokość ta jest zazwyczaj podawana w rozporządzeniach dotyczących budynków, jednak w przypadku schodów zewnętrznych terenowych istnieje większa swoboda [3, 4].
- Głębokość stopnia (s): Głębokość stopni powinna wynosić 30-50 cm. Należy ją dopasować do długości stopy, tak aby cała stopa mogła swobodnie spocząć na stopniu. Przy projektowaniu głębokości stopnia zaleca się wielokrotność rozmiaru kostki, aby zminimalizować konieczność jej docinania.
- Szerokość stopni: Szerokość schodów powinna być dopasowana do funkcji i natężenia ruchu. Dla schodów wejściowych zalecane jest minimum 120 cm, co pozwala na swobodne mijanie się dwóch osób. W ogrodzie szerokość może być mniejsza, ale nigdy nie powinna być mniejsza niż 80 cm.
| Parametr | Wartość | Uwagi |
|---|---|---|
| Wysokość stopnia (h) | 10-15 cm | Ergonomiczna wysokość, zależna od stopnia stromości |
| Głębokość stopnia (s) | 30-50 cm | Pozwala na swobodne postawienie całej stopy, najlepiej wielokrotność rozmiaru kostki |
| Szerokość schodów | min. 80 cm (ogród), min. 120 cm (wejściowe) | Zapewnia komfort i bezpieczeństwo użytkowania |
Obliczanie liczby stopni i wysokości schodów
Aby obliczyć liczbę stopni, należy zmierzyć całkowitą różnicę poziomów, którą mają pokonać schody. Następnie tę wartość dzielimy przez wybraną wysokość stopnia. Suma dwóch wysokości stopni i jednej głębokości (2h + s) powinna mieścić się w przedziale 60-65 cm dla optymalnego komfortu użytkowania.
Optymalny spadek i odwodnienie
Kluczowe dla trwałości schodów jest zapewnienie odpowiedniego odwodnienia. Spadek stopni w celu odprowadzania wody opadowej to 0,5-1% (0,5-1 cm na każdy metr długości stopnia), skierowany na zewnątrz. Zapobiega to gromadzeniu się wody, powstawaniu kałuż i oblodzeń zimą, co zwiększa bezpieczeństwo i wydłuża żywotność konstrukcji [1].
Wybór odpowiedniej kostki brukowej
Wybór kostki wpływa na estetykę i funkcjonalność schodów.
- Rodzaje kostki:
- Bruk betonowy: Najpopularniejszy, dostępny w wielu kolorach i kształtach.
- Kostka klinkierowa: Bardziej elegancka, trwała i odporna na zabrudzenia, ale droższa.
- Kostka płukana: Posiada warstwę kruszywa (granit, bazalt, piasek kwarcowy) na wierzchu, co zapewnia właściwości antypoślizgowe i ciekawy wygląd.
- Grubość kostki: Dla schodów użytkowanych przez pieszych wystarczająca jest kostka o grubości 4-6 cm. Grubsza kostka (8 cm) jest stosowana w miejscach o większym obciążeniu, np. podjazdach.
- Kolorystyka i faktura: Należy dopasować je do otoczenia i stylu budynku. Jasne kolory mogą optycznie powiększyć przestrzeń, ciemne dodają elegancji. Faktura wpływa na bezpieczeństwo (antypoślizgowość) i łatwość czyszczenia.
| Rodzaj kostki | Zalety | Wady | Rekomendowane zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Bruk betonowy | Dostępność, cena, różnorodność kształtów i kolorów, łatwość montażu | Mniejsza odporność na plamy niż klinkier, może blaknąć | Schody ogrodowe, wejściowe (uniwersalne) |
| Kostka klinkierowa | Wysoka trwałość, odporność na plamy i UV, naturalny wygląd, elegancki | Wyższa cena, mniejsza różnorodność kształtów | Reprezentacyjne schody wejściowe, obiekty użyteczności publicznej |
| Kostka płukana | Właściwości antypoślizgowe, estetyczny wygląd (granit, bazalt), odporność na ścieranie | Wyższa cena niż betonowa, może wymagać częstszego czyszczenia z wnikających zanieczyszczeń | Schody w miejscach o dużym natężeniu ruchu, gdzie bezpieczeństwo jest priorytetem, nowoczesne aranżacje |
Przekrój schodów z kostki brukowej: budowa krok po kroku
Solidna konstrukcja schodów z kostki brukowej zależy od precyzyjnego wykonania każdego etapu. Kluczowe jest odpowiednie przygotowanie podłoża i warstw podbudowy.
Przygotowanie terenu i wytyczenie
- Wyznaczanie terenu: Za pomocą palików i sznurka precyzyjnie wytyczamy obszar, na którym powstaną schody. Należy określić lokalizację najwyższego i najniższego stopnia, a także ich szerokość.
- Określenie lokalizacji: Dokładne pomiary są niezbędne do prawidłowego przeniesienia projektu na grunt.
Wykop i usuwanie humusu
Ziemia rodzima (humus) powinna być usunięta przed wykonaniem podbudowy, ponieważ jest to warstwa niestabilna, która mogłaby prowadzić do osiadania schodów. Głębokość wykopu pod schody zależy od liczby stopni, ich wysokości oraz grubości wszystkich warstw podbudowy. Zazwyczaj jest to około 30-50 cm, licząc od poziomu najniższego stopnia do spodu wykopu. Należy pamiętać o wykonaniu wykopu szerszego niż planowane schody o około 20-30 cm z każdej strony, co ułatwi prace i pozwoli na stabilne osadzenie obrzeży.
Wykonanie podbudowy: warstwy i zagęszczanie
Podbudowa to serce konstrukcji schodów. Jej prawidłowe wykonanie gwarantuje trwałość.
- Warstwy podbudowy:
- Pierwsza warstwa (grunt stabilizujący): Na dno wykopu wysypuje się około 10-15 cm grubej warstwy pospółki lub tłucznia. Jest to warstwa nośna, która rozkłada obciążenia.
- Podsypka piaskowo-cementowa: Na stabilną podbudowę układa się warstwę około 3-5 cm podsypki, która jest mieszanką piasku i cementu (w proporcjach 1:4 lub 1:5). Warstwa ta służy do precyzyjnego poziomowania i osadzania kostki.
- Geowłóknina (opcjonalnie): Jeśli grunt jest niestabilny, można zastosować geowłókninę między gruntem rodzimym a pierwszą warstwą podbudowy. Zapobiega ona mieszaniu się warstw i poprawia stabilność [2].
- Techniki zagęszczania podbudowy: Każdą warstwę podbudowy należy dokładnie zagęścić mechanicznie, np. zagęszczarką płytową. Zagęszczanie powinno odbywać się od góry do dołu skarpy, stopniowo i równomiernie.
Zastosowanie geosiatki komórkowej
Geosiatka komórkowa to kluczowy element w przypadku schodów budowanych na skarpie. Jej funkcja polega na zabezpieczeniu podbudowy przed osuwaniem się ziemi. Tworzy ona swoisty „szkielet”, który stabilizuje grunt i zapobiega erozji. Geosiatka jest układana na przygotowanym podłożu, a jej komórki wypełnia się kruszywem.
Układanie kostki i formowanie stopni
To najbardziej widoczny etap budowy. Wymaga precyzji i cierpliwości.
- Etapy układania: Kostkę układa się od dołu, zaczynając od podstopnic (elementów pionowych), a następnie stopnic (elementów poziomych). Każdy stopień powinien być dokładnie wypoziomowany i utrzymywać odpowiedni spadek.
- Zasady zachowania równych spoin i precyzji: Należy dbać o równe spoiny między kostkami, używając krzyżyków dystansowych. Precyzja w układaniu kostki przekłada się na estetykę i trwałość całej konstrukcji.
💡 Wskazówka: Przed przystąpieniem do układania kostki, zawsze rozważ użycie obrzeży lub palisad, które stabilizują krawędzie stopni i zapobiegają rozsuwaniu się kostki na boki. Stanowią one również estetyczne wykończenie.
Szczegółowe schematy i przekroje typowych konstrukcji schodowych
Zrozumienie przekroju schodów jest kluczowe dla prawidłowego wykonania. Poniżej przedstawiono ogólne schematy warstw, które są podstawą dla różnych typów schodów.
Przekrój schodów terenowych na skarpie
Schody terenowe wymagają solidniejszej konstrukcji, często z dodatkowym wzmocnieniem.
- Warstwy:
- Grunt rodzimy
- Geowłóknina (opcjonalnie, przy niestabilnym gruncie)
- Geosiatka komórkowa (wypełniona kruszywem)
- Podbudowa z pospółki/tłucznia (10-15 cm)
- Podsypka piaskowo-cementowa (3-5 cm)
- Kostka brukowa
- Elementy stabilizujące: W przypadku schodów terenowych często stosuje się murki oporowe z bloczków betonowych lub palisady, które dodatkowo wzmacniają konstrukcję i zapobiegają osuwaniu się ziemi na bokach.
Przekrój schodów wejściowych na płaskim terenie
Na płaskim terenie budowa jest zazwyczaj prostsza, choć nadal wymaga staranności.
- Warstwy:
- Grunt rodzimy
- Wykop
- Podbudowa z pospółki/tłucznia (10-15 cm)
- Podsypka piaskowo-cementowa (3-5 cm)
- Kostka brukowa
- Różnice w budowie podbudowy: Na płaskim terenie często nie ma potrzeby stosowania geosiatki, o ile grunt jest stabilny. Ważne jest jednak zapewnienie odpowiedniego spadku do odprowadzania wody.
Przekrój schodów z podestem
Schody z podestem łączą w sobie cechy obu powyższych typów, z dodatkową powierzchnią do odpoczynku.
- Warstwy: Podest budowany jest na podobnych zasadach jak ścieżki czy tarasy z kostki brukowej, z solidną podbudową. Stopnie prowadzące do podestu i z podestu buduje się analogicznie jak w pozostałych przypadkach.
- Rozwiązania dla schodów z murkiem oporowym: W przypadku podestów często stosuje się murki oporowe, które nie tylko stabilizują konstrukcję, ale mogą również pełnić funkcję ozdobną.
Często popełniane błędy i jak ich unikać
Unikanie typowych błędów to podstawa trwałości i bezpieczeństwa schodów z kostki brukowej.
Niewłaściwe przygotowanie podłoża
- Skutki pominięcia usuwania humusu: Pozostawienie warstwy humusu prowadzi do niestabilności całej konstrukcji. Organiczna materia pod wpływem wilgoci i mrozu zmienia objętość, co skutkuje osiadaniem, pękaniem i deformacją stopni.
- Konsekwencje braku stabilnej podbudowy: Zbyt cienka lub niedostatecznie zagęszczona podbudowa nie jest w stanie przenieść obciążeń. W efekcie stopnie zapadają się, tworzą się nierówności, a kostka może pękać.
Błędy w projektowaniu wymiarów stopni
- Problem 'schodów ząbkowych’: Nierówne wysokości lub głębokości stopni sprawiają, że schody są niewygodne i niebezpieczne. Noga „nie trafia” na kolejny stopień, co zwiększa ryzyko potknięcia.
Brak odpowiedniego spadku i odwodnienia
- Gromadzenie się wody na stopniach: Brak spadku powoduje gromadzenie się wody opadowej, co prowadzi do zawilgocenia, rozwoju mchu i porostów. Zimą woda zamarza, tworząc śliską i niebezpieczną powierzchnię.
- Ryzyko oblodzenia: Lód na stopniach to poważne zagrożenie dla użytkowników.
Złe zagęszczenie materiałów
- Osunięcia ziemi i deformacje schodów: Niewłaściwe zagęszczenie podbudowy powoduje jej osiadanie i przemieszczanie się, co skutkuje deformacją stopni, pękaniem spoin i ogólną niestabilnością konstrukcji.
⚠️ Uwaga: Niewłaściwe zagęszczenie podbudowy jest jedną z najczęstszych przyczyn niestabilności schodów z kostki. Upewnij się, że każda warstwa jest solidnie ubita mechanicznie.
Pielęgnacja i konserwacja schodów z kostki brukowej
Regularna pielęgnacja i konserwacja zapewniają schodom z kostki brukowej długotrwały, estetyczny wygląd i funkcjonalność.
Czyszczenie i impregnacja
- Metody czyszczenia kostki: Do regularnego czyszczenia wystarczy szczotka i woda. W przypadku silniejszych zabrudzeń (np. mchu, plam z oleju) można użyć myjki ciśnieniowej (z umiarem, aby nie wypłukać fugi) lub specjalnych środków do czyszczenia kostki brukowej.
- Zalety impregnacji kostki brukowej: Impregnacja tworzy na powierzchni kostki ochronną warstwę, która zabezpiecza ją przed wnikaniem wody, mchem, porostami, plamami (olej, kawa, wino) oraz szkodliwym działaniem promieni UV. Zaimpregnowana kostka jest łatwiejsza w utrzymaniu czystości i dłużej zachowuje swój pierwotny kolor.
Typowe uszkodzenia i naprawy
- Sposoby na wymianę uszkodzonych elementów: Pojedyncze uszkodzone kostki można wymienić. W tym celu należy delikatnie podważyć kostkę, usunąć starą i włożyć nową, uzupełniając podsypkę i fugę.
- Uzupełnianie fug: Z czasem fuga między kostkami może się wypłukać lub zniszczyć. Należy ją regularnie uzupełniać piaskiem kwarcowym lub specjalną fugą żywiczną.
Ile kosztuje wykonanie schodów z kostki brukowej?
Koszt budowy schodów z kostki brukowej zależy od wielu czynników. Ważne jest uwzględnienie zarówno materiałów, jak i robocizny.
Cena materiałów
- Orientacyjne ceny kostki brukowej:
- Kostka betonowa: Najtańsza, od 30-60 zł/m².
- Kostka klinkierowa: Droższa, od 80-150 zł/m².
- Kostka granitowa: Najdroższa, od 150-300 zł/m².
- Inne materiały: Do kosztów materiałów należy doliczyć piasek, cement, pospółkę/tłuczeń, geowłókninę, geosiatkę, obrzeża/palisady, fugę.
Koszt robocizny
Koszt robocizny jest zmienny i zależy od regionu kraju, doświadczenia wykonawcy oraz złożoności projektu. Orientacyjnie za samo ułożenie kostki na schodach można zapłacić od 60 do 100 zł/m².
Koszt budowy schodów zewnętrznych z kostki brukowej to średnio 100-160 zł za m² (wliczając materiały i robociznę) [1]. Należy jednak pamiętać, że jest to wartość orientacyjna.
Czynniki wpływające na ostateczną cenę
- Złożoność projektu: Im bardziej skomplikowany kształt schodów, tym wyższa cena. Schody proste będą tańsze od schodów z łukami, zabiegami czy niestandardowymi wymiarami.
- Wielkość schodów: Większa powierzchnia schodów to większy koszt materiałów i robocizny.
- Dostępność terenu: Trudno dostępny teren, wymagający ręcznego transportu materiałów, podnosi koszty.
- Region kraju: Ceny robocizny i materiałów mogą się różnić w zależności od regionu Polski.
- Dodatkowe elementy: Takie jak oświetlenie, murki oporowe czy niestandardowe obrzeża, również zwiększają ostateczny koszt.
FAQ
Jak wykonać schody z kostki brukowej?
Wykonanie schodów z kostki brukowej obejmuje kilka kluczowych etapów: wytyczenie terenu, usunięcie humusu, wykonanie stabilnej podbudowy (z pospółki/tłucznia i podsypki piaskowo-cementowej), ewentualne zastosowanie geosiatki na skarpach, a następnie precyzyjne układanie kostki na stopniach i podstopnicach, z zachowaniem odpowiedniego spadku i spoin. Na koniec należy zafugować kostkę piaskiem.
Jakie są wymiary stopni schodowych z kostki brukowej?
Wysokość pojedynczego stopnia schodów z kostki brukowej to zwykle 10-15 cm, natomiast głębokość stopni powinna wynosić 30-50 cm. Szerokość schodów zależy od funkcji, ale nie powinna być mniejsza niż 80 cm, a dla schodów wejściowych zaleca się minimum 120 cm.
Jakie są wysokości schodów z kostki brukowej?
Wysokość pojedynczego stopnia to 10-15 cm. Całkowita wysokość schodów zależy od różnicy poziomów, którą mają pokonać, oraz od liczby stopni. Liczbę stopni oblicza się, dzieląc całkowitą różnicę wysokości przez wybraną wysokość pojedynczego stopnia.
Ile się bierze za schody z kostki brukowej?
Koszt budowy schodów zewnętrznych z kostki brukowej to średnio 100-160 zł za m², wliczając w to zarówno materiały, jak i robociznę. Cena może się różnić w zależności od regionu, rodzaju kostki, złożoności projektu i doświadczenia wykonawcy.
Co pod schody z kostki brukowej?
Pod schody z kostki brukowej należy wykonać solidną podbudowę. Zazwyczaj składa się ona z warstwy pospółki lub tłucznia (około 10-15 cm), a następnie z podsypki piaskowo-cementowej (3-5 cm). Na niestabilnych gruntach lub skarpach warto zastosować geowłókninę i geosiatkę komórkową.
Jaka kostka brukowa jest najlepsza na schody zewnętrzne?
Najlepsza kostka brukowa na schody zewnętrzne to taka, która łączy trwałość z estetyką i bezpieczeństwem. Dobrym wyborem jest kostka betonowa, która jest dostępna w wielu wariantach. Kostka klinkierowa jest bardziej trwała i odporna na zabrudzenia. Z kolei płukana kostka (np. z granitem) zapewnia właściwości antypoślizgowe, co jest kluczowe w przypadku schodów.
Czy do budowy schodów z kostki brukowej potrzebne jest pozwolenie?
W większości przypadków budowa schodów z kostki brukowej, zwłaszcza jeśli są to schody terenowe w ogrodzie lub niewielkie schody wejściowe, nie wymaga pozwolenia na budowę, a jedynie zgłoszenia w urzędzie gminy. Jednak przy większych konstrukcjach, schodach prowadzących do budynków wielorodzinnych lub w bliskiej odległości od granicy działki, mogą być wymagane bardziej formalne procedury. Zawsze warto skonsultować się z lokalnym wydziałem architektury.
Jakie narzędzia są potrzebne do budowy schodów z kostki?
Do budowy schodów z kostki brukowej potrzebne są m.in.: łopata, szpadel, taczka, poziomica, miarka, paliki i sznurek do wytyczenia, gumowy młotek, zagęszczarka płytowa (lub ręczny ubijak), narzędzia do cięcia kostki (np. szlifierka kątowa z tarczą diamentową), miotła do fugowania oraz ewentualnie sprzęt do cięcia kostki na wymiar.
Jak zabezpieczyć schody z kostki brukowej przed osiadaniem?
Aby zabezpieczyć schody z kostki brukowej przed osiadaniem, należy przede wszystkim usunąć całą warstwę humusu i wykonać solidną, wielowarstwową podbudowę (pospółka/tłuczeń + podsypka piaskowo-cementowa), która musi być dokładnie zagęszczona mechanicznie. Na skarpach konieczne jest zastosowanie geosiatki komórkowej, która stabilizuje grunt.
Jakie błędy najczęściej popełnia się przy budowie schodów z kostki?
Najczęściej popełniane błędy to: niewłaściwe przygotowanie podłoża (nieusunięty humus, brak lub zbyt cienka podbudowa), niedostateczne zagęszczenie warstw, błędy w projektowaniu wymiarów stopni (nierówne stopnie), brak odpowiedniego spadku do odprowadzania wody oraz brak odpowiednich obrzeży stabilizujących konstrukcję.
Źródła
- Jak zrobić schody z kostki brukowej? Instrukcja, cena, wybór kostki na schody — budujemydom.pl
- JAK WYKONAĆ SCHODY Z KOSTKI BRUKOWEJ? – Bruk-Bet — bruk-bet.pl
- bip.bierun.pl — bip.bierun.pl
- bip.tomaszow.miasta.pl — bip.tomaszow.miasta.pl
Dodaj komentarz